Selçuklu yadigarı Üç Kümbetler..

Üç Kümbetler, Anadolu Selçuklu mezar yapılarının en güzel örneklerinden. Erzurum’un tarihi yapıları arasındaki Üç Kümbetler, Çifte Minareli Medrese’nin güneyinde bulunuyor.

Emir Saltuk Kümbeti.. Erzurum’da, Çifte Minareli Medrese’nin arkasında, Üç Kümbetler diye anılan yapıların en büyüğü ve en önemlisi.

Yapım tarihi ve kimin yaptırdığı belli değil. Ama genellikle Saltuklu hükümdarı Emir Saltuk’a ait olduğu ve 12. yüzyılın sonlarında yaptırıldığı kabul edilir. Bir oturtmalık üstünde yükselmeyip doğrudan zeminden başlayan bir sekizgen prizma biçiminde. Uzunluğu 4,75 metreyi aşan sekizgen kenarı, yukarıda üçgen birer alınlıkla biter; bu alınlıklar kümbeti çepeçevre dolanan kırıklı bir çizgi oluşturur.

Bunların üstünde 45 cm kadar geri çekilmiş olarak silindirik bir kasnak yükselir. Külah konisi altta daha dik bir eğimle başlarsa da yüksekliğinin yarısında daha yatık bir hal alır. Bu geçiş birden olmadığı için ortaya bir kırıklık çıkmamış, külah sivrimsi bir kubbe görünümü almış.

Her gövde duvarının tam ortasında, çokgen bir sütunla ayrılmış bir pencere çifti vardır. Bu ikili pencerelerin üstleri de iki beşik kemerle geçilmiştir. Kemerleri dolanıp söveler boyunca iki yandan aşağıya inen bir silme, pencerelerin taban hizasına ulaşınca yatay olur ve bütün yapıyı dolanır. Pencerelerden ara yönlere bakan dört tanesi bütünüyle sağırdır; ana yönlere bakan dört tanesinin içinde ise mazgal deliği biçiminde birer yarık vardır, kümbetin içi bunlarla aydınlanır.

Kuzey yüzündeki pencere çiftinin altında kapı vardır. Kapının hemen arkasındaki küçük bir merdivenle cenazeliğe inilir; bu Anadolu’da başka hiçbir kümbette görülmeyen bir özelliktir. Cenazelik katı yaklaşık 4,5 m x 5,5 m boyutlarında ve bir beşik tonozla örtülü. Üst kat, yapının dışı gibi sekizgen biçimli; içeride mihrap yok. 6 m’yi aşan bir yükseklikte duvarları çepeçevre dolanan yatay bir silmeden sonra, köşelerdeki dilimli küçük tromplarla kubbeye geçilir.

İkinci Kümbet: Emir Saltuk’un kümbetinin güneydoğu tarafında yer alan ikinci kümbet ise on iki cepheli olup gri renkli taşlardan inşa edilmiş. Üç büyük penceresi bulunan kümbetin güney tarafındaki penceresi mihrap görünümüne sahip.

Üçüncü Kümbet: Yöresel keyek taşından inşa edilen üçüncü kümbet on iki cepheli olup dört pencereye sahip. Giriş kapısı kuzey yönünde olup iç bölümünde güzel bezenmiş mihrap bulunmakta.

Üç Kümbetler Projesi..

Devlet Planlama Teşkilatı Cazibe Merkezlerini Destekleme Programı bünyesinde 2011 yılında yürütülmeye başlanan “Üç Kümbetler Çevresinin Yenilenmesi ve İyileştirilmesi Projesi” kapsamında, 14 imar adasını kapsayan ve sit alanı konumundaki alanın yakın çevresini saran, 21 imar adasından oluşan bölgede, Cazibe Merkezi ile uyumunun sağlanması için kamulaştırma, restorasyon ve inşaat amaçlı kent halkının ve yerli yabancı ziyaretçilerin sosyal, kültürel ihtiyaçları ve beklentileri bağlamında alanda yer alan yapıların ayıklanarak kamulaştırıldıktan sonra elde edilecek boş alanlara konaklama, alışveriş, eğlence, kültür, kongre, fuar, ziyaretçi karşılama ve dinlenme mekanlarından oluşan projelerin hayatiyete geçirilmesi düşünülüyor.

Proje alanında yer alan anıtsal yapılar ve yakın çevresinde yer alan Erzurum Kalesi, Yakutiye Medresesi, Lalapaşa Camii, Çifte Minareli Medrese, Ulu Camii ve diğer sivil mimarlık örnekleriyle birlikte kentin “KÜLTÜR ZONU”nu oluşturuyor.

Cazibe Merkezlerini Destekleme Projesi kapsamında yapımı düşünülen Tarihi Kenti Gün Yüzüne Çıkarma projesi, T.C. Başbakanlık D.P.T. Müsteşarlığı tarafından 2010 yılı Aralık ayında onaylanan ve çalışmalarına 2011 Ocak ayı itibariyle başlanmış bulunan “Üç Kümbetler Çevresinin Yenilenmesi ve İyileştirilmesi Projesi” ile Cazibe Merkezi oluşturulması ve 14 adadan oluşan proje kapsamında yapılması düşünülen çalışmaların tamamlandığı zaman gün yüzüne çıkacak tarihi ve kültürel yapıların hemen yanı başında yer alan ve 21 adadan oluşan bölge ortaya çıkan eserlerle tezat teşkil edeceğinden, projenin devamı mahiyetinde olan ve bu tezatlığı ortadan kaldırmak ve özellikle bu alana ulaşımı sağlamak, araç trafiğini bu alanda oluşturulacak otoparklarla sonlandırmak ve halen amacı dışında kullanılmakta olan tescilli yapı niteliğindeki Taşambarlar’ın restore edilerek kapalı çarşı konumuna getirilmesi ve ülke ve bölge turizmine kazandırılması amacıyla peyzaj düzenlemeleri yapılmış kendine özgü meydanları, araç ulaşım ağları ve otoparkları içinde barındıracak şekilde planlaması yapılacak butik oteller, yöresel yemeklerin sunulduğu kafeteryalar ve hediyelik eşya dükkanları, alışveriş ve kongre merkezi ve müze ile bölgenin turizm potansiyeli ve kapasitesi artırılacak.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir